Suy giảm nội tiết tố ảnh hưởng đến nhiều mặt sức khỏe

Thông tin trên được Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế Đinh Anh Tuấn chia sẻ tại chương trình cộng đồng về chăm sóc sức khỏe phụ nữ diễn ra ngày 25/8.

Theo ông Đinh Anh Tuấn, đây là một nhóm dân số rất lớn. Phần đông phụ nữ trong độ tuổi này vẫn đang đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng trong gia đình, cơ quan, doanh nghiệp và có những đóng góp đáng kể cho xã hội.

Bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, hoạt động của buồng trứng suy giảm, kéo theo sự thay đổi về nội tiết tố. Mức độ biểu hiện ở mỗi người không giống nhau.

Một số phụ nữ có thể gặp những triệu chứng khá điển hình như bốc hỏa, rối loạn vận mạch, mất ngủ, thay đổi tâm trạng. Bên cạnh đó còn có những vấn đề liên quan đến sức khỏe niệu - sinh dục như khô hạn, suy giảm chức năng tình dục.

Nếu không được quan tâm và chăm sóc phù hợp, những thay đổi này có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Phụ nữ sau mãn kinh có thể đối mặt với nguy cơ loãng xương, thậm chí gãy xương khi tình trạng loãng xương diễn tiến nặng. Ngoài ra, các vấn đề về huyết áp, đường huyết, tim mạch và thay đổi cấu trúc cơ thể cũng cần được lưu ý.

Sự suy giảm các mô liên kết còn có thể góp phần gây ra tình trạng sa một số cơ quan. Những thay đổi về da, tóc và vóc dáng cũng thường khiến phụ nữ cảm nhận rõ hơn quá trình lão hóa.

Cục trưởng Đinh Anh Tuấn cho rằng không nên xem những vấn đề này đơn thuần là những thay đổi "đương nhiên phải chịu" khi bước vào tuổi mãn kinh: “Thông thường, phụ nữ phải chịu đựng những vấn đề trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh trong thời gian dài và nhiều người cho rằng đây là những thay đổi đương nhiên phải trải qua.”

Theo ông, y học hiện nay đã có nhiều hướng tiếp cận nhằm giúp phụ nữ thích nghi với những biến đổi nội tiết, phòng ngừa và kiểm soát các triệu chứng. Trong một số trường hợp phù hợp, các liệu pháp nội tiết tố có thể được cân nhắc để hỗ trợ sức khỏe và cải thiện một số chức năng bị ảnh hưởng.

Ông Đinh Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế phát biểu tại sự kiện

Chăm sóc phụ nữ tiền mãn kinh cần được thực hiện từ sớm

Đối với phụ nữ, giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh là một trong những giai đoạn cần được quan tâm nhiều hơn.

Chăm sóc tốt sức khỏe phụ nữ trong giai đoạn này không chỉ giúp giảm các triệu chứng khó chịu mà còn góp phần duy trì khả năng lao động, sức khỏe thể chất, tinh thần và chất lượng cuộc sống.

Theo GS.TS. Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc Sức khỏe Phụ nữ Mãn kinh Việt Nam, phụ nữ có thể chủ động thực hiện nhiều biện pháp để hạn chế tác động của suy giảm nội tiết tố.

Một trong những yếu tố quan trọng là chế độ dinh dưỡng. Phụ nữ cần chú ý bổ sung đầy đủ dưỡng chất, đặc biệt là canxi và vitamin D, nhằm hỗ trợ sức khỏe xương. Bên cạnh dinh dưỡng, việc duy trì vận động thường xuyên cũng đóng vai trò quan trọng. Các hoạt động thể chất, vận động ngoài trời có thể góp phần hạn chế nguy cơ loãng xương, đồng thời giúp cải thiện sức khỏe tổng thể.

GS.TS. Trần Thị Phương Mai cũng nhấn mạnh vai trò của đời sống tinh thần. Phụ nữ có thể tham gia các hoạt động thể thao, văn nghệ, giải trí hoặc những hoạt động xã hội phù hợp để duy trì tinh thần tích cực, giảm căng thẳng và thích nghi tốt hơn với những thay đổi trong giai đoạn mãn kinh.

“Bên cạnh đó, việc điều chỉnh chế độ lao động, tăng cường vận động ngoài trời cũng có thể góp phần phòng tránh loãng xương. Để giảm các dấu hiệu về tinh thần, phụ nữ có thể tham gia các hoạt động thể thao, văn nghệ hoặc giải trí.”

Chuyên gia nhận định, mãn kinh là một quá trình sinh lý tự nhiên, không phải bệnh cần "chữa khỏi". Tuy nhiên, những triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, công việc và đời sống gia đình không nên bị xem nhẹ. Phụ nữ bước vào giai đoạn quanh mãn kinh nên được đánh giá toàn diện về triệu chứng, nguy cơ tim mạch, sức khỏe xương, tình trạng chuyển hóa, sức khỏe tình dục và tâm lý.

Quan trọng hơn, quyết định điều trị cần được đưa ra trên cơ sở trao đổi giữa bác sĩ và người bệnh. Không nên tự mua hoặc sử dụng hormone kéo dài chỉ vì nghe người khác có hiệu quả, cũng không nên tự ý dùng thực phẩm bổ sung thay thế điều trị y khoa.

GS.TS Trần Thị Phương Mai, Chủ tịch Hội Chăm sóc Sức khỏe Phụ nữ Mãn kinh Việt Nam phát biểu tại sự kiện

Liệu pháp nội tiết mãn kinh có thể được cân nhắc trong một số trường hợp

Chăm sóc phụ nữ mãn kinh cần sự toàn diện, bao gồm thay đổi lối sống (dinh dưỡng, tập thể dục), tư vấn tâm lý, sử dụng các giải pháp không hormone và Liệu pháp hormone mãn kinh (Menopause Hormone Therapy – MHT). Liệu pháp MHT là phương pháp điều trị đầu tay hiệu quả nhất đối với các triệu chứng vận mạch, niệu dục và phòng ngừa loãng xương. 

Việc sử dụng MHT cần tuân thủ nguyên tắc cá thể hóa và các tiêu chí đúng: Đúng thời điểm: tức là dưới 60 tuổi hoặc trong vòng 10 năm sau khi mãn kinh để tối ưu hóa lợi ích. Đúng đối tượng, dành cho phụ nữ có triệu chứng trung bình đến nặng, và không mắc các chống chỉ định (như ung thư vú, bệnh tim mạch, huyết khối). Đúng phác đồ, dùng Estrogen đơn thuần cho người đã cắt tử cung; kết hợp Estrogen và Progestogen cho người còn tử cung. 

Song song với những phương pháp đang được áp dụng, y học cũng tiếp tục nghiên cứu các hướng tiếp cận mới trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ.

Một trong những hướng được đề cập là nghiên cứu về cấy ghép mô buồng trứng. Theo đó, mô buồng trứng có thể được lấy và lưu trữ khi người phụ nữ còn trẻ. Trong tương lai, khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh hoặc mãn kinh, mô này có thể được cấy trở lại với mục tiêu hỗ trợ hoạt động của buồng trứng và duy trì khả năng tiết hormone.

Đây vẫn là hướng nghiên cứu và cần tiếp tục được đánh giá về tính an toàn, hiệu quả cũng như khả năng ứng dụng rộng rãi trong thực tế.

Hình ảnh tại sự kiện

Chủ động chăm sóc sức khỏe thay vì coi mãn kinh là điều phải chịu đựng

Mãn kinh là một quá trình sinh lý tự nhiên, nhưng những triệu chứng và thay đổi sức khỏe đi kèm không nhất thiết phải bị xem là điều phụ nữ "bắt buộc phải chịu đựng".

Với hàng triệu phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, việc trang bị kiến thức, duy trì chế độ ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên, quan tâm đến sức khỏe xương, tim mạch và tinh thần có ý nghĩa quan trọng.

Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường hoặc kéo dài, phụ nữ nên chủ động thăm khám để được đánh giá và lựa chọn phương pháp chăm sóc phù hợp.

Chăm sóc sức khỏe từ sớm không chỉ giúp phụ nữ giảm bớt những khó chịu của thời kỳ tiền mãn kinh, mãn kinh mà còn góp phần duy trì sức khỏe, sự tự tin và chất lượng cuộc sống trong những năm tiếp theo.